2026 Yılı Yasaklı Köpek Irkları: Hukuki Sorumluluklar ve Güncel Cezalar 2026

Özet Bilgi: 2026 yılı itibarıyla Türkiye’de Amerikan Pitbull Terrier, Dogo Argentino ve American Bully gibi tehlike arz eden köpek ırklarının bulundurulması sıkı denetimlere ve ağır idari para cezalarına (95.000 TL üzeri) tabidir. Türk Ceza Kanunu’nun 177. maddesi uyarınca hayvanın tehlike yaratacak şekilde serbest bırakılması hapis cezası gerektirirken, Türk Borçlar Kanunu kapsamında hayvan sahipleri kusursuz sorumluluk ilkesi çerçevesinde meydana gelen tüm zararları tazmin etmekle yükümlüdür.

2026 Yılında Hayvan Hukuku ve Dijital Dönüşümün Hukuki Boyutları

2026 yılı, dijital hukuk uygulamalarının ve yapay zekâ destekli denetim mekanizmalarının hukuk sistemimize tam entegre olduğu bir dönemi temsil etmektedir. Hayvan hakları ve toplum güvenliği arasındaki hassas denge, artık sadece fiziksel denetimlerle değil, aynı zamanda dijital kimliklendirme sistemleri (PETVET) ve akıllı şehir sistemleriyle takip edilmektedir. Kullanıcılar, evcil hayvanlarıyla ilgili hukuki bir sorun yaşadıklarında, sadece genel bilgilere değil, 2026 yılının güncel mevzuatına, yargıtay içtihatlarına ve dijital delil toplama yöntemlerine dair derinlemesine analizlere ihtiyaç duymaktadırlar.

Günümüzde hayvan, hukuk sisteminde artık bir “eşya” olarak değil, kendine has hakları olan bir “canlı” olarak kabul edilmekle birlikte, bu canlının toplum içindeki varlığı sahibine ağırlaştırılmış sorumluluklar yüklemektedir. Özellikle “tehlike arz eden hayvanlar” kategorisindeki köpek ırkları söz konusu olduğunda, mülkiyet hakkı ile kamu güvenliği arasındaki çatışma, kanun koyucunun sert yaptırımlarıyla çözülmeye çalışılmaktadır. Yasaklı ırkların beslenmesi, üretilmesi ve satışı üzerindeki yasaklar, 2026 yılındaki ekonomik koşullar ve yeniden değerleme oranları ile birleştiğinde, hayvan sahipleri için ciddi mali ve cezai riskler doğurmaktadır.

Tehlike Arz Eden Hayvanların Tanımı ve Yasaklı Irklar Listesi

Türkiye’de hangi hayvanların “yasaklı” veya “tehlikeli” olduğu, Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından oluşturulan bilimsel komisyonların kararlarıyla belirlenmektedir. Bu belirleme süreci; hayvanın morfolojik özellikleri, çene basıncı, saldırganlık eğilimi ve acı eşiği gibi kriterlere dayanmaktadır. 2026 yılı itibarıyla, bu liste üzerinde yapılan güncellemeler ve denetimler, mikroçip kayıt verileri üzerinden anlık olarak gerçekleştirilebilmektedir.

Kanun Kapsamındaki Yasaklı Köpek Irkları

5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu ve ilgili genelgeler uyarınca, Türkiye’de bulundurulması ve bakılması belirli şartlara bağlanan veya tamamen yasaklanan ana ırklar şunlardır:

Amerikan Pitbull Terrier: Fiziksel gücü ve mücadeleci yapısı nedeniyle listenin en başında yer alan bu ırk, yanlış eğitimle bir silaha dönüşebilme potansiyeli taşımaktadır.
Dogo Argentino: Avcı kökenli olması sebebiyle yüksek bir saldırı enerjisine ve çene kuvvetine sahiptir.
Fila Brasileiro: Koruma içgüdüsü çok yüksek olan bu Brezilya kökenli ırk, yabancılara karşı aşırı mesafeli ve agresif tutumuyla bilinir.
Japanese Tosa: Geleneksel olarak dövüş köpeği olarak yetiştirilmiş olması, onu tehlike arz eden hayvanlar kategorisine sokmuştur.
American Staffordshire Terrier: Pitbull ile benzer özellikler taşımakla birlikte, fiziksel kapasitesi nedeniyle 2021 yılı sonundaki düzenlemeyle yasaklı ırklar listesine eklenmiştir.
American Bully: Kas kütlesi ve acı eşiğinin yüksekliği, bu ırkın kontrol altında tutulmasını zorlaştırmakta, bu da onu “tehlikeli” sınıfına dahil etmektedir.

Bu ırkların 2026 yılındaki statüsü, daha önce kayıt altına alınmış olanların sıkı kurallar (ağızlık ve tasma zorunluluğu, çocuk parklarına giriş yasağı vb.) altında bakılabilmesi; ancak yeni bir yasaklı ırk edinilmesinin tamamen yasak olması şeklindedir.

Irklara Göre Temel Özellikler ve Yasal Riskler Tablosu

Köpek Irkı	Fiziksel Risk Faktörü	Davranışsal Eğilim	2026 Yasal Statüsü
Amerikan Pitbull	300+ PSI çene basıncı	Yüksek mücadele azmi	Kayıt dışı bulundurmak yasaktır.
Dogo Argentino	Çeviklik ve büyük cüsse	Baskın koruma içgüdüsü	Kayıt dışı bulundurmak yasaktır.
American Bully	Aşırı kas kütlesi	Düşük acı duyarlılığı	Kayıt dışı bulundurmak yasaktır.
Fila Brasileiro	Ani saldırı hızı	Yabancılara agresyon	Kayıt dışı bulundurmak yasaktır.
Japanese Tosa	90 kg’a varan ağırlık	Alan savunma sertliği	Kayıt dışı bulundurmak yasaktır.

2026 Yılı İdari ve Hapis Cezaları: Yeniden Değerleme Oranlarının Etkisi

2026 yılına girilmesiyle birlikte, kamu maliyesindeki güncellemeler ve Vergi Usul Kanunu uyarınca belirlenen %25,49 oranındaki yeniden değerleme oranı, idari para cezalarını rekor seviyelere taşımıştır. Bu durum, yasaklı ırk besleyen veya hayvanının bakımında ihmal gösteren şahıslar için caydırıcılığı artırırken, mülki idare amirliklerinin denetimlerini de sıkılaştırmıştır.

Güncel İdari Para Cezaları (5199 Sayılı Kanun)

5199 sayılı Kanun’un 14. maddesinde belirtilen yasaklara aykırı hareket edenlere, 28. maddede düzenlenen yaptırımlar uygulanır. 2026 yılındaki güncel miktarlar, önceki yılların birikimli artışıyla birlikte şu şekildedir:

Yasaklı Irk Bulundurma ve Kayıt Dışı Bakım: 2025 yılında yaklaşık 76.173 TL olan ceza tutarı, 2026 yılında 95.589 TL seviyesine çıkmıştır. Bu ceza, her bir hayvan başına ayrı ayrı uygulanır.
Ağızlıksız ve Tasmasız Gezdirme: Kayıtlı bir yasaklı ırkın halka açık alanlarda ağızlıksız dolaştırılmasının cezası da yine on binlerce lirayı bulmaktadır.
16 Yaşından Küçüklere Satış: Hayvanların korunmasına yönelik bilinçlenme süreci kapsamında, reşit olmayanlara tehlikeli ırk satışı yapılması durumunda 60.000 TL ve üzeri cezalar uygulanmaktadır.
Belediye ve Kurum Sorumlulukları: Kanun, sadece şahıslara değil, görevini ihmal eden belediye yetkililerine de hapis cezası (6 aydan 2 yıla kadar) öngörmektedir.

Türk Ceza Kanunu 177. Madde Kapsamında Hapis Cezası

Hayvanın birine zarar vermesi şartı aranmaksızın, sadece tehlike oluşturacak şekilde serbest bırakılması bir suçtur. TCK 177. madde, “Genel Tehlike Yaratan Suçlar” başlığı altında düzenlenmiş olup, toplumun can ve mal güvenliğini korumayı amaçlar.

Suçun Tanımı: Gözetimi altında bulunan hayvanı, başkalarının hayatı veya sağlığı bakımından tehlikeli olabilecek şekilde serbest bırakan veya kontrolünde ihmal gösteren kişi cezalandırılır.
Ceza Miktarı: Altı aya kadar hapis veya adli para cezası.
İhmali Davranış: Köpeğin bağlı olduğu ipin kopması, kapının açık unutulması gibi durumlar “ihmal” kapsamında değerlendirilir ve suçun oluşması için yeterlidir.
Uzlaşma ve Şikayet: Bu suç şikayete tabi değildir; re’sen soruşturulur ve uzlaşma kapsamında değildir.

Hayvan Bulunduranın Hukuki Sorumluluğu (TBK 67-68)

Türk Borçlar Kanunu, hayvanların verdiği zararların tazmini konusunda mağduru koruyan bir yaklaşım sergiler. “Hayvan bulunduranın sorumluluğu,” bir kusur sorumluluğu değil, bir “sebep sorumluluğu” veya “kusursuz sorumluluk” türüdür. Bu, hayvan sahibinin saldırıda bir kusuru olmasa dahi oluşan zararı ödemek zorunda olduğu anlamına gelir.

Kusursuz Sorumluluğun Şartları ve İstisnaları

Hayvan sahibinin (bulunduranın) tazminat ödemekle yükümlü tutulabilmesi için şu şartların varlığı aranır:

Hayvan Bulunduran Sıfatı: Hayvanın bakımı ve yönetimi üzerinde fiili bir hakimiyete sahip olunmalıdır. Bu kişi her zaman mülkiyet sahibi olmayabilir; geçici bakıcı veya kiracı da sorumlu tutulabilir.
Zarar: Hayvanın içgüdüsel bir hareketi sonucunda maddi (tedavi gideri, iş göremezlik, mal kaybı) veya manevi (acı, elem, ızdırap) bir zarar doğmuş olmalıdır.
Uygun İlliyet Bağı: Zarar, doğrudan hayvanın davranışından kaynaklanmalıdır. Eğer araya mücbir sebep (deprem vb.) veya mağdurun ağır kusuru girerse bu bağ kesilir.

Kurtuluş Kanıtı: Hayvan sahibi, bu zararın doğmasını engellemek için gerekli tüm objektif özeni gösterdiğini ispat ederse sorumluluktan kurtulabilir. Ancak yasaklı ırklar söz konusu olduğunda, yargının “gerekli özen” çıtası çok yüksektir; sadece bağlamak yetmez, ağızlık ve yüksek duvarlar gibi ekstra önlemler aranır.

Yasaklı Egzotik ve Yabani Hayvanlar: Şehir Hayatında Bakılamayacak Türler

2026 yılında egzotik hayvan ticareti üzerindeki uluslararası denetimler (CITES) artmış durumdadır. Türkiye’de sadece belirli köpek ırkları değil, yaban hayatına ait birçok türün evde beslenmesi de yasaktır. Bu yasaklar hem insan sağlığını hem de ekosistemi korumayı amaçlar.

Bulundurulması Yasak Olan Türler Listesi

Yırtıcı ve Büyük Memeliler: Aslan, kaplan, ayı, kurt, çakal, vaşak gibi yabani türlerin ev ortamında beslenmesi kesinlikle yasaktır.
Zehirli ve Tehlikeli Sürüngenler: Timsahlar, zehirli yılanlar (engerek, kobra vb.) ve belirli tarantula türleri tehlikeli türler sınıfındadır.
Hastalık Riski Taşıyanlar: Kuduz veya zoonoz hastalık taşıma potansiyeli yüksek yaban hayvanlarının evcilleştirilmesi yasaktır.

Şehir İçinde Bakılamayacak Diğer Hayvanlar

Belediye mevzuatları ve sağlık kuralları uyarınca; tavuk, horoz, hindi, koyun ve keçi gibi çiftlik hayvanlarının apartman dairesi veya şehir merkezi içindeki konutlarda beslenmesi yasaktır. Bu kuralın ihlali durumunda hem mülkiyet hakkı tartışmaya açılır hem de çevreye verilen rahatsızlık nedeniyle idari yaptırımlar uygulanır.

KVKK ve Kamera Kayıtları: Hayvan Isırması Vakalarında Delil Toplama

Hayvan saldırısı vakalarında kusurun tespiti ve hayvanın türünün belirlenmesi için kamera kayıtları 2026 yılının en kritik delil unsurlarıdır. Ancak bu kayıtların elde edilmesi ve kullanılması süreci, 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK) ile sınırlandırılmıştır.

Veri Sorumlusu Olarak İşletmeler: Bir dükkanın veya sitenin kamerası, yoldan geçenlerin görüntüsünü kaydederek kişisel veri işler. Bir saldırı olduğunda, mağdur bu kayıtları talep etme hakkına sahiptir.
Aydınlatma Metni Zorunluluğu: Kayıt yapılan alanlarda “Bu alan kamera ile izlenmektedir” ibaresinin ve aydınlatma metninin bulunması gerekir. Aksi takdirde, elde edilen görüntülerin mahkemede delil olarak kabul edilip edilmeyeceği tartışmalı hale gelebilir.
Hukuki Sebep: Bir suçun işlendiği (saldırı) durumlarda, verilerin yargı makamlarıyla paylaşılması KVKK m. 28/1-d uyarınca istisnadır ve açık rıza aranmaz.
Saklama Süreleri: Genellikle 15 ile 30 gün arası tutulan bu kayıtlar, olaydan hemen sonra savcılık kanalıyla talep edilmezse sistem tarafından otomatik olarak silinebilir.

Adım Adım İzlenmesi Gereken Hukuki Süreç

Bir yasaklı ırk saldırısı veya hukuka aykırı bir el koyma işlemiyle karşılaşıldığında, hak kaybını önlemek için şu kronolojik sıra takip edilmelidir:

Olay Anı ve Sağlık Müdahalesi: İlk öncelik can güvenliğidir. Isırılma durumunda derhal en yakın hastaneye gidilmeli ve adli vaka girişi yaptırılmalıdır. Doktor raporu, tazminat davasının temelini oluşturur.
Kolluk ve HAYDİ Bildirimi: Olay yerinden ayrılmadan 112 aranmalı veya HAYDİ uygulaması üzerinden ihbar yapılmalıdır. Polisin veya jandarmanın tutacağı tutanak, hayvan sahibinin kimliğini ve hayvanın ırkını resmiyete döker.
Delil Tespiti: Çevredeki güvenlik kameraları belirlenmeli ve sahiplerine görüntülerin silinmemesi için sözlü/yazılı talepte bulunulmalıdır. Varsa görgü tanıklarının iletişim bilgileri alınmalıdır.
İdari Para Cezası ve El Koyma Talebi: Tarım ve Orman İlçe Müdürlüğü’ne dilekçe verilerek, 5199 sayılı kanun uyarınca yasaklı ırk sahibine idari para cezası kesilmesi ve hayvana el konulması istenmelidir.
Savcılık Şikayeti: TCK 177 (Tehlike Yaratma) ve somut zarara göre TCK 89 (Taksirle Yaralama) suçlarından dolayı suç duyurusunda bulunulmalıdır. Bu süreçte bir ceza avukatından destek alınması, “kast” ve “ihmal” unsurlarının doğru nitelendirilmesi için önemlidir.
Tazminat Davası: Tedavi masrafları, iş göremezlik tazminatı ve manevi zarar için Asliye Hukuk Mahkemesi’nde TBK 67 uyarınca dava açılmalıdır. Bu dava, ceza davasının sonucunu beklemek zorunda değildir.
İtiraz Süreçleri: Eğer hayvanınıza haksız yere el konulduğunu düşünüyorsanız, el koyma kararına karşı 15 gün içinde İdare Mahkemesine veya duruma göre Sulh Ceza Hakimliğine itiraz dilekçesi verilmelidir.

Sıkça Sosulan Sorular (SSS)

1. Yasaklı ırk köpeğimi kısırlaştırıp çip taktırdım, yine de ceza yer miyim?

Eğer bu işlemleri 14 Ocak 2022 tarihine kadar yaptırıp Bakanlık sistemine kaydettirdiyseniz, köpeğinize bakmaya devam edebilirsiniz. Ancak bu tarihten sonra yeni bir yasaklı ırk edindiyseniz veya kaydını yaptırmadıysanız, hayvanın kısır olması ceza almanıza ve hayvana el konulmasına engel değildir.

2. Köpeğim birine saldırmadı ama komşum “çok tehlikeli görünüyor” diye şikayet etti. Hapis yatar mıyım?

TCK 177 uyarınca, hayvanın birine zarar vermesi şart değildir. Eğer hayvan başkalarının hayatı veya sağlığı bakımından “tehlike yaratacak şekilde” serbest bırakılmışsa (tasmayı koparmışsa, bahçeden sokağa çıkmışsa vb.), altı aya kadar hapis cezası istemiyle dava açılabilir.

3. Yasaklı bir köpek ırkı tarafından ısırıldım, sahibinden ne kadar tazminat alabilirim?

Tazminat miktarı; uğradığınız maddi zarara (hastane masrafı, çalışamadığınız günler için maaş kaybı) ve yaşadığınız psikolojik travmaya (manevi tazminat) göre değişir. Mahkeme, hayvan sahibinin kusursuz sorumluluğu ilkesiyle hareket eder ve genellikle yüksek tutarlı tazminatlara hükmeder.

4. 2026 yılındaki güncel idari para cezasına nasıl itiraz edilir?

5199 sayılı kanun kapsamında kesilen idari para cezalarına karşı, kararın size tebliğ edildiği tarihten itibaren 15 gün içinde yetkili İdare Mahkemesine dava açabilirsiniz. Davanın açılması cezanın ödenmesini durdurmaz, ancak yürütmeyi durdurma talep edilebilir.

2026 Yılı Yargıtay Eğilimleri ve Emsal Kararlar

2026 yılındaki güncel Yargıtay içtihatları, hayvan sahiplerinin sorumluluğunu genişletirken mağdurun haklarını öncelemektedir. Özellikle TCK 177 kapsamında verilen kararlarda, “hayvanın evden kaçması” durumu artık basit bir kaza değil, “kontrol altında tutmada ihmal” olarak görülmekte ve ceza mahkumiyetine konu edilmektedir.

Yargıtay 12. Ceza Dairesi’nin bir kararında; sahibinin elinden kaçan bir köpeğin yoldan geçen birini ısırması olayında, şikayetten vazgeçilmiş olsa dahi, kamu güvenliğinin sarsılması nedeniyle davanın TCK 177 üzerinden devam etmesi gerektiği vurgulanmıştır. Bu, 2026 yılındaki “kamu sağlığı ve güvenliği” odaklı dijital hukuk anlayışının bir yansımasıdır. Ayrıca, yasaklı ırkları başka bir isimle (örneğin kırması diyerek) sisteme kaydettirmenin “resmi evrakta sahtecilik” suçunu oluşturabileceği de unutulmamalıdır.

Önemli Cezai Süreler ve Başvuru Makamları Tablosu

İşlem Türü	Süre	İlgili Makam
İdari Para Cezasına İtiraz	15 Gün	İdare Mahkemesi
El Koyma Kararına İtiraz	15 Gün	Sulh Ceza Hakimliği / İdare Mah.
Ceza Davası Zamanaşımı	8 Yıl	Asliye Ceza Mahkemesi
Tazminat Davası Zamanaşımı	2-10 Yıl	Asliye Hukuk Mahkemesi
El Koyma Kararının Onaylanması	24 Saat	Sulh Ceza Hakimliği

Sonuç: Türkiye’de tehlike arz eden hayvanlar ve yasaklı ırklar üzerindeki denetimler, 2026 yılında en sıkı seviyesine ulaşmıştır. Gerek PETVET kayıtları gerekse ağırlaştırılmış para cezaları, hayvan sahiplerini mutlak bir dikkat ve özen yükümlülüğü altına sokmaktadır. Bir hayvanın sadece varlığı bile, mülkiyet sahibine hem maddi hem de hürriyeti kısıtlayıcı cezai riskler yükleyebilmektedir. Hak kaybını önlemek için yasal sınırların dışına çıkılmamalıdır.

Hazırlayan: Av. İbrahim Said İĞSEN İstanbul 1. Barosu

İletişim: 0553 337 57 67

Bu makale, yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup hukuki tavsiye niteliği taşımamaktadır. Hak kaybına uğramamak için bir avukata danışmanız önerilir.