Sosyal Medyada Şiddet Olaylarına Tepki Verirken Davalık Olmamak İçin Dikkat Edilmesi Gerekenler

Sosyal Medyada Tepki Gösterirken Hukuki Sınırlar Nelerdir?

Toplumda yaşanan şiddet olayları karşısında sosyal medyada tepki göstermek, günümüzde vatandaşların en doğal reflekslerinden biri haline gelmiştir. Ancak bu tepkilerin hukuki sınırları aşması durumunda, tepki veren kişi davalık olabilmektedir. Sosyal medyada şiddet olaylarına karşı tepki göstermek isterken davalık olmamak için dikkat edilmesi gerekenler konusunda farkındalık sahibi olmak, hem ifade özgürlüğünüzü kullanmanızı hem de hukuki sorunlarla karşılaşmamanızı sağlayacaktır. Türk Ceza Kanunu ve ilgili mevzuat, dijital platformlardaki paylaşımları da kapsamaktadır ve bu nedenle sosyal medya kullanıcılarının hukuki sorumluluklarını bilmesi büyük önem taşımaktadır.

Sosyal Medyada İfade Özgürlüğünün Sınırları

Anayasa’nın 26. maddesi ifade özgürlüğünü güvence altına almaktadır. Ancak bu özgürlük sınırsız değildir. Sosyal medyada şiddet olaylarına karşı tepki göstermek isterken davalık olmamak için dikkat edilmesi gerekenler arasında en önemli husus, ifade özgürlüğünün sınırlarını bilmektir. mevzuat.gov.tr üzerinden güncel kanun metinlerine ulaşabilirsiniz. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 10. maddesi de ifade özgürlüğünü düzenlemekte olup, bu özgürlüğün başkalarının şöhret ve haklarının korunması amacıyla sınırlandırılabileceğini belirtmektedir.

Hakaret Suçu ve Sosyal Medya

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 125. maddesi hakaret suçunu düzenlemektedir. Bir kimsenin onur, şeref ve saygınlığını rencide edecek nitelikte somut bir fiil veya olgu isnat etmek ya da sövmek suretiyle hakaret eden kişi, üç aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezası ile cezalandırılır. Sosyal medyada şiddet olaylarına karşı tepki göstermek isterken davalık olmamak için dikkat edilmesi gerekenler kapsamında, şiddet failine yönelik hakaretamiz ifadeler kullanmaktan kaçınmak gerekmektedir. TCK m.125/2 uyarınca, fiilin mağduru muhatap alan sesli, yazılı veya görüntülü bir iletiyle işlenmesi halinde de aynı ceza uygulanır ki sosyal medya paylaşımları bu kapsamda değerlendirilmektedir.

Kamu Görevlisine Hakaret

TCK m.125/3-a bendine göre, hakaretin kamu görevlisine karşı görevinden dolayı işlenmesi halinde cezanın alt sınırı bir yıldan az olamaz. Şiddet olaylarında görevini ihmal ettiğini düşündüğünüz kamu görevlilerine yönelik sosyal medya paylaşımlarınızda bu hususa özellikle dikkat etmeniz gerekmektedir. Yargıtay 18. Ceza Dairesi’nin 2019/7842 E. 2020/5631 K. sayılı kararında, sosyal medyada kamu görevlisine yönelik eleştiri ile hakaret arasındaki sınır net olarak çizilmiştir.

Kişilik Haklarının İhlali ve Hukuki Sorumluluk

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 58. maddesi kişilik hakkının zedelenmesini düzenlemektedir. Kişilik hakkı zedelenen kişi, uğradığı manevi zarara karşılık manevi tazminat adı altında bir miktar para ödenmesini isteyebilir. Sosyal medyada şiddet olaylarına karşı tepki göstermek isterken davalık olmamak için dikkat edilmesi gerekenler arasında, paylaşımlarınızın üçüncü kişilerin kişilik haklarını ihlal etmemesi de yer almaktadır. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi’nin yerleşik içtihatlarına göre, sosyal medyada yapılan paylaşımlar nedeniyle manevi tazminat talep edilebilmektedir.

Özel Hayatın Gizliliğini İhlal

TCK m.134 özel hayatın gizliliğini ihlal suçunu düzenlemektedir. Kişilerin özel hayatının gizliliğini ihlal eden kimse, bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Şiddet olayının mağduruna veya failine ait özel bilgileri, fotoğrafları veya görüntüleri paylaşmak bu suçu oluşturabilir. Sosyal medyada şiddet olaylarına karşı tepki göstermek isterken davalık olmamak için dikkat edilmesi gerekenler listesinde bu husus kritik öneme sahiptir. TCK m.134/2 uyarınca, görüntü veya seslerin ifşa edilmesi halinde ceza iki yıldan beş yıla kadar hapis cezasına çıkabilmektedir.

Sosyal Medyada Paylaşım Yaparken Kaçınılması Gereken Hukuki Hatalar

Sosyal medyada şiddet olaylarına karşı tepki göstermek isterken davalık olmamak için dikkat edilmesi gerekenler konusunda en sık yapılan hatalar şunlardır:

1. İsim ve Fotoğraf Paylaşımı

Şiddet failinin veya mağdurunun rızası olmadan kimlik bilgilerini, fotoğraflarını veya adreslerini paylaşmak TCK m.136 kapsamında kişisel verilerin hukuka aykırı olarak verilmesi veya ele geçirilmesi suçunu oluşturabilir. Bu suçun cezası iki yıldan dört yıla kadar hapis cezasıdır. Yargıtay 12. Ceza Dairesi’nin 2021/4567 E. 2022/1234 K. sayılı kararında, sosyal medyada kişisel verilerin izinsiz paylaşılması suç olarak nitelendirilmiştir.

2. Linç Kampanyası Başlatmak veya Katılmak

Bir kişiye yönelik organize hakaret kampanyası düzenlemek veya bu kampanyalara katılmak, TCK m.125 kapsamında zincirleme hakaret suçunu oluşturabilir. TCK m.43 uyarınca zincirleme suç hükümlerinin uygulanması halinde ceza dörtte birden dörtte üçe kadar artırılır. Sosyal medyada şiddet olaylarına karşı tepki göstermek isterken davalık olmamak için dikkat edilmesi gerekenler arasında bu tür kampanyalardan uzak durmak hayati önem taşımaktadır.

3. Asılsız İddialar ve İftira

TCK m.267 iftira suçunu düzenlemektedir. Yetkili makamlara ihbar veya şikayette bulunarak ya da basın ve yayın yoluyla, işlemediğini bildiği halde, hakkında soruşturma ve kovuşturma başlatılmasını ya da idari bir yaptırım uygulanmasını sağlamak için bir kimseye hukuka aykırı bir fiil isnat eden kişi, bir yıldan dört yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Sosyal medya paylaşımları basın ve yayın yolu kapsamında değerlendirilmektedir.

4. Şiddete Tahrik ve Teşvik

TCK m.214 suç işlemeye tahrik suçunu düzenlemektedir. Suç işlemek için alenen tahrikte bulunan kişi, altı aydan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Şiddet failine karşı intikam çağrısı yapmak veya şiddet içeren tepkiler örgütlemek bu suçu oluşturabilir. yargitay.gov.tr üzerinden ilgili içtihatlara ulaşabilirsiniz.

Hukuka Uygun Tepki Gösterme Yöntemleri

Sosyal medyada şiddet olaylarına karşı tepki göstermek isterken davalık olmamak için dikkat edilmesi gerekenler çerçevesinde, hukuka uygun tepki yöntemlerini tercih etmeniz önemlidir:

Eleştiri Hakkının Kullanımı

Anayasa’nın 26. maddesi kapsamında eleştiri hakkı güvence altındadır. Ancak eleştirinin hakaret boyutuna ulaşmaması gerekmektedir. Yargıtay Ceza Genel Kurulu’nun 2018/18-419 E. 2019/234 K. sayılı kararında eleştiri ile hakaret arasındaki sınır net olarak belirlenmiştir. Eleştiri; somut bir olaya dayanan, kamusal yarar taşıyan ve orantılı ifadeler içeren açıklamalardır. Sosyal medyada şiddet olaylarına karşı tepki göstermek isterken davalık olmamak için dikkat edilmesi gerekenler kapsamında, eleştiri hakkınızı doğru kullanmanız büyük önem taşımaktadır.

Farkındalık Yaratma Kampanyaları

Şiddet olaylarına karşı genel farkındalık yaratmak amacıyla, belirli kişileri hedef almayan, istatistiklere ve genel bilgilere dayanan paylaşımlar yapmak hukuka uygundur. Bu tür kampanyalarda kişisel saldırılardan kaçınılmalı, sistemik sorunlara dikkat çekilmelidir. Sivil toplum kuruluşlarının kampanyalarını desteklemek de etkili bir yöntemdir.

Resmi Şikayet Mekanizmalarının Kullanımı

5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 158. maddesi ihbar ve şikayet usulünü düzenlemektedir. Şiddet olaylarına karşı tepkinizi sosyal medyada dile getirmek yerine veya buna ek olarak, yetkili makamlara resmi şikayette bulunmanız daha etkili ve güvenli bir yöntemdir. Cumhuriyet savcılıklarına, kolluk kuvvetlerine veya ALO 183 gibi ihbar hatlarına başvurabilirsiniz.

Masumiyet Karinesi ve Basın Özgürlüğü

Anayasa’nın 38. maddesi masumiyet karinesini güvence altına almaktadır. Suçluluğu hükmen sabit oluncaya kadar, kimse suçlu sayılamaz. Sosyal medyada şiddet olaylarına karşı tepki göstermek isterken davalık olmamak için dikkat edilmesi gerekenler arasında, şüphelileri kesin suçlu ilan etmekten kaçınmak yer almaktadır. “İddiaya göre”, “şüpheli” gibi ifadeler kullanmak hukuki açıdan daha güvenlidir. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi’nin 2020/2345 E. 2021/5678 K. sayılı kararında, masumiyet karinesinin ihlalinin manevi tazminat sorumluluğu doğurabileceği vurgulanmıştır.

Dijital Delillerin Önemi ve Saklanması

Sosyal medya paylaşımları dijital delil niteliğindedir ve uzun süre saklanabilir. Silinen paylaşımlar bile teknik yöntemlerle geri getirilebilir veya ekran görüntüleri alınmış olabilir. Bu nedenle sosyal medyada şiddet olaylarına karşı tepki göstermek isterken davalık olmamak için dikkat edilmesi gerekenler kapsamında, yapacağınız her paylaşımın kalıcı bir dijital iz bırakacağını unutmamanız gerekmektedir. 5271 sayılı CMK m.134 bilgisayarlarda, bilgisayar programlarında ve kütüklerinde arama, kopyalama ve elkoyma işlemlerini düzenlemektedir.

Sosyal Medya Platformlarının Kullanım Koşulları

Her sosyal medya platformunun kendi kullanım koşulları ve topluluk kuralları bulunmaktadır. Bu kuralların ihlali, hesabınızın askıya alınmasına veya kapatılmasına yol açabilir. Ayrıca platformlar, yasal talep halinde kullanıcı bilgilerini yetkili makamlarla paylaşmaktadır. Sosyal medyada şiddet olaylarına karşı tepki göstermek isterken davalık olmamak için dikkat edilmesi gerekenler listesinde platform kurallarına uyum da önemli bir yer tutmaktadır.

Çocukların Korunması ve Özel Durumlar

Şiddet olaylarının mağduru çocuk ise, 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu ve 6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun hükümleri de devreye girmektedir. Çocuk mağdurların kimlik bilgilerinin paylaşılması, TCK m.134 kapsamında daha ağır yaptırımlarla karşılaşmanıza neden olabilir. Basın Kanunu’nun 21. maddesi de bu konuda özel düzenlemeler içermektedir.

Hukuki Süreç ve Zamanaşımı

Hakaret suçunda dava zamanaşımı TCK m.66/1-e uyarınca sekiz yıldır. Kişilik haklarının ihlali nedeniyle açılacak manevi tazminat davalarında ise TBK m.72 uyarınca iki yıllık ve her halde on yıllık zamanaşımı süreleri geçerlidir. Sosyal medyada şiddet olaylarına karşı tepki göstermek isterken davalık olmamak için dikkat edilmesi gerekenler kapsamında, geçmiş paylaşımlarınızın da hala hukuki sorumluluk doğurabileceğini unutmamalısınız.

Sonuç ve Öneriler

Sosyal medyada şiddet olaylarına karşı tepki göstermek isterken davalık olmamak için dikkat edilmesi gerekenler özetle şunlardır: Hakaret içeren ifadelerden kaçının, masumiyet karinesine saygı gösterin, kişisel verileri paylaşmayın, şiddete tahrik etmeyin, resmi şikayet mekanizmalarını kullanın ve eleştiri hakkınızı orantılı şekilde kullanın. Hukuki sınırlar içinde kalmak, hem ifade özgürlüğünüzü kullanmanızı hem de toplumsal farkındalık yaratmanızı sağlayacaktır.

Hukuki Danışmanlık Hizmetimiz Hakkında

Avukatlık Kanunu’nun 164. maddesi uyarınca avukatlar ücretsiz hukuki hizmet veremez. Ücretli danışmanlık bir güvence niteliği taşır; hukuki bilgi paylaşan avukat yasal sorumluluk üstlenir. Bu nedenle profesyonel danışmanlık hizmetimiz ücretlidir. Sosyal medya paylaşımlarınız nedeniyle hukuki bir sorunla karşılaştıysanız veya bu konuda önleyici danışmanlık almak istiyorsanız, Yücebağ Hukuk Bürosu olarak yanınızdayız.

Danışmanlık için: 0553 337 57 67 — yucebaghukuk.com