Alacaklı veya avukat borçluyu günde defalarca arayabilir mi? Borçlunun ailesini aramak suç mu? TCK 123, TCK 136, KVKK ve Baro şikayet yolları ile manevi tazminat hakları.

Alacaklı veya Vekilinin Telefon ve Mesajla Borçluyu Taciz Etmesi Hukuka Uygun mudur? Borçlunun Yasal Hakları

Bir kimsenin borçlu olması; kişilik haklarının, özel hayatının gizliliğinin ve anayasal güvence altındaki huzur hakkının ortadan kalktığı anlamına gelmez. Hukuk düzeni, alacağın tahsil edilmesi için icra dairelerini ve mahkemeleri yetkili kılmıştır. Borçluyu günün her saatinde arayarak psikolojik baskı altına almak, mesai saatleri dışında mesaj yağmuruna tutmak, yakınlarını arayarak borcu ifşa etmek veya gerçeğe aykırı haciz tehditleriyle korkutmak meşru bir hak arama yöntemi değil; doğrudan Türk Ceza Kanunu ve Kişisel Verilerin Korunması Kanunu kapsamında suç teşkil eden fiillerdir.

Uygulamada bazı alacaklılar, varlık yönetim şirketleri ve çağrı merkezleri tahsilat kabiliyetini artırmak amacıyla yasal sınırları aşarak borçlu üzerinde sistematik bir yıldırma politikası uygulamaktadır. Bu tür eylemlere maruz kalan kişilerin hukuken boyun eğme zorunluluğu bulunmadığı gibi, failler hakkında cezai ve disiplin yaptırımları başlatma hakları mevcuttur.

1. Israrlı Telefon Aramaları ve Mesajlar: TCK Madde 123 İhlali

Alacaklının veya vekilinin borçluya borcunu hatırlatması ve meşru sınırlar içinde uzlaşma teklif etmesi hukuka aykırı değildir. Ancak bu temasın ısrarlı, rahatsız edici boyutta ve gün içinde defalarca tekrarlanması, Türk Ceza Kanunu’nun 123. maddesinde düzenlenen “Kişilerin Huzur ve Sükûnunu Bozma Suçu”nu oluşturur.

• Suçun Oluşma Şartları: Sırf borçlunun ruhsal sükûnunu bozmak, üzerinde panik yaratmak ve bezdirmek amacıyla mesai saatleri dışında, gece geç saatlerde veya gün boyu arka arkaya arama yapılması ve SMS gönderilmesi Yargıtay Ceza Daireleri tarafından bu suç kapsamında değerlendirilmektedir.
• Yaptırımı: Fail hakkında 3 aydan 1 yıla kadar hapis cezası öngörülmüştür.

2. Borçlunun Ailesini, Akrabalarını veya İş Yerini Aramak: TCK Madde 136 ve KVKK Suçu

En ağır hak ihlallerinden biri; borçlunun annesine, babasına, kardeşine, eşine veya çalıştığı şirketteki amirine ulaşılarak “Şahsın bize borcu var, ödemezse hacze geleceğiz” şeklinde beyanlarda bulunulmasıdır.

Bu eylem iki ayrı koldan ağır hukuki yaptırıma tabidir:

1. TCK Madde 136 (Kişisel Verileri Hukuka Aykırı Olarak Verme veya Ele Geçirme):
   Borçlunun borç bilgisi, T.C. kimlik numarası ve iletişim verileri kişisel veridir. Bu verilerin üçüncü kişilere aktarılması veya akrabaların telefon numaralarının yasal olmayan panel ve sorgu sistemlerinden ele geçirilmesi 2 yıldan 4 yıla kadar hapis cezası gerektiren şikâyete tabi olmayan resen soruşturulan bir suçtur.
2. 6698 Sayılı KVKK Kapsamında İdari Para Cezaları:
   Kişisel Verileri Koruma Kurulu, borçlunun rızası olmaksızın yakınlarına borç bildirimi yapan şirket ve bürolara yönelik yüz binlerce lirayı bulan ağır idari para cezaları uygulamaktadır.

3. “Polisle Kapıya Geliriz, Hapse Attırırız” Tehditleri: TCK Madde 106 ve 107

Aramalarda borçluya sıkça yöneltilen “Bugün ödemezseniz akşam çilingir ve polisle kapınıza dayanırız”, “Hakkınızda yakalama kararı çıkarıp cezaevine göndereceğiz” şeklindeki ifadeler hukuki gerçeklikle bağdaşmaz.

• Anayasa Madde 38/8 Açık Hükmü:“Hiç kimse, yalnızca sözleşmeden doğan bir yükümlülüğü yerine getirememesinden dolayı özgürlüğünden alıkonulamaz.” Kredi kartı, tüketici kredisi, senet veya fatura borcundan dolayı hiç kimse hapis cezası alamaz (İcra İflas Kanunu’ndaki taahhüdü ihlal veya nafaka ödememe gibi istisnalar hariçtir).
• Tehdit ve Şantaj Suçu: Kanunen uygulanması mümkün olmayan cezai yaptırımlarla borçluyu korkutarak para tahsil etmeye çalışmak TCK m. 106 (Tehdit) ve şartları varsa TCK m. 107 (Şantaj) suçunu oluşturur.

4. Avukatlar ve Hukuk Büroları Açısından Meslek Kuralları

Borçlunun aranması veya mesaj gönderilmesi bir avukat veya avukatlık bürosu personeli (çağrı merkezi elemanı) tarafından yapılıyorsa, süreç 1136 sayılı Avukatlık Kanunu ve Türkiye Barolar Birliği Meslek Kuralları kapsamında da denetlenir.

• Avukatlık Kanunu Madde 34: Avukatlar, yüklendikleri görevleri bu görevin kutsallığına yakışır bir şekilde; özen, doğruluk ve onur içinde yerine getirmekle yükümlüdür.
• TBB Meslek Kuralları: Avukat, karşı tarafa psikolojik baskı uygulayamaz, mesleğin itibarını zedeleyecek agresif tahsilat yöntemlerine başvuramaz ve borçlunun yakınlarını arayarak taciz edemez.
• Disiplin Sorumluluğu: Bu kuralları ihlal eden avukatlar hakkında bağlı bulundukları Baro Başkanlığı Disiplin Kurulu nezdinde kınama, para cezası ve meslekten geçici men cezalarına varan disiplin soruşturmaları açılmaktadır.

5. Tacize Maruz Kalan Borçlunun Kullanabileceği 4 Yasal Başvuru Yolu

Telefon, mesaj veya tehditle taciz edilen bir vatandaşın izleyebileceği somut mekanizmalar şunlardır:

┌────────────────────────────────────────────────────────────────────────┐
│                   HUKUKA AYKIRI TACİZE KARŞI YASAL BAŞVURULAR          │
├────────────────────────────────────────────────────────────────────────┤
│ 1. Cumhuriyet Başsavcılığı'na Suç Duyurusu                             │
│    (TCK 123 Huzur ve Sükunu Bozma, TCK 136 Veri İhlali, TCK 106 Tehdit)│
│ 2. Kişisel Verileri Koruma Kurumu'na (KVKK) Şikâyet                    │
│    (İzinsiz veri işleme ve üçüncü kişilere borç ifşası nedeniyle)       │
│ 3. Baro Başkanlığı Disiplin Kurulu'na Şikâyet                          │
│    (Eylemi gerçekleştiren avukat veya büro personeli hakkında)         │
│ 4. Asliye Hukuk Mahkemesi'nde Manevi Tazminat Davası                   │
│    (TMK 24-25 ve TBK 58 kapsamında kişilik haklarının zedelenmesi)    │
└────────────────────────────────────────────────────────────────────────┘

Delil Toplama Sürecinde Dikkat Edilecekler

Savcılık ve mahkeme süreçlerinde iddiaların ispatlanabilmesi için;

• Gelen aramaların sıklığını gösteren arama kayıtları ve ekran görüntüleri,
• Gönderilen SMS ve WhatsApp mesajlarının içerikleri,
• Akrabaların arandığına dair tanık beyanları ve telefon dökümleri
  resmi şikâyet dilekçesine eklenmelidir.

Sıkça Sorulan Sorular

Borcum yüzünden iş yerim veya patronum aranabilir mi?

Kesinlikle hayır. İcra dairesi tarafından şirketinize resmi maaş haczi müzekkeresi gönderilmesi yasal bir usuldür. Ancak alacaklının veya vekilinin iş yerinizi telefonla arayarak çalışma arkadaşlarınıza veya yöneticinize borcunuzu söylemesi TCK 136 ve KVKK kapsamında açıkça suçtur.

Alacaklı beni günde en fazla kaç kez arayabilir?

Mevzuatta belirli bir sayı verilmemekle birlikte Yargıtay içtihatları; gün içinde defalarca arama yapılmasını, aramalara cevap verilmesine rağmen ısrarın sürdürülmesini ve mesai saatleri dışındaki aramaları TCK 123 kapsamında suç saymaktadır.

Avukatı baroya şikâyet edersem borcum silinir mi?

Hayır. Baroya veya savcılığa yapılan şikâyetler borcun aslına etki etmez; borç hukuken varlığını sürdürür. Ancak hukuka aykırı taciz, hakaret veya veri ihlali eylemlerini gerçekleştirenlerin cezalandırılmasını sağlar ve tacizin derhal durdurulmasını temin eder.

Hukuki Haklarınızın Korunması

Hukuka aykırı takip baskıları, kişisel veri ihlalleri ve ceza şikâyetlerinizin yürütülmesi için Yücebağ Hukuk Bürosu İletişim

kanalları üzerinden randevu alabilir; icra ve borç ilişkilerinizdeki yasal maliyetler için Hesaplama Araçları

sayfamızı inceleyebilirsiniz.